هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
165
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
روز جمعه ، دهم شعر رمضان 1296 [ ه . ق . ] [ زورارخ ] صبحى ، پيش از طلوع آفتاب ، از اين منزل حركت كرده ، به فاصلهء كمى وارد استانسياى « زورارخ » شديم . اين چاپارخانه را در بيابان ، در كنار نهرى درست كردهاند [ و ] به آبادى و مسكن نزديك نيست . [ صلاحلو ] از اينجا گذشته ، بعد از قطع اندك مسافتى ، وارد منزل « صلاحلو » « 1 » شديم . 7 ورس از « صلاحلو » گذشته ، قبرستان طايفهء « شيخلو » است . از نزديكى قبرستان مزبور ، رودخانه معظمى موسوم به « خرام » از « سنقكرپى » مىگذرد . مجراى او از كوهستان بلوك « بزچلو » است . به رودخانهء « كر » ملحق مىشود . « سنق كرپى » در تركى يعنى « پل شكسته » . باوجود اين پل بسيار محكمى است كه از سنگ و آجر در روى 3 چشمه ساخته شده ؛ معلوم نيست اين اسم را چرا گذاشتهاند [ و ] بانى آنكه و در چه زمان ساخته شده [ است ] . خلاصه ، در اين صفحات ، بعد از رود « كر » ، رودخانه [ اى ] به بزرگى « خرام » « 2 » نيست . در اين رود ، بلوك « قزاق » به انتها مىرسد . اطراف اين رود مثل كر ، بيشه است . نواحى رودخانه ، مسكن و مزارع طايفهء « قزاق » است . به قدر 000 ، 12 خانهوار مىشوند . مسكن اين طايفه از طرف پائين رودخانه ، متصل به مسكن طايفهء « شمس الدين لو » است ، كه در سمت « گنجه » واقع است . و از طرف بالاى رودخانه ، متصل به مسكن دو طايفهء « سنخ كرپى » « 3 » و « بزچلو » است ، كه در سمت جنوبى « تفليس » ساكنند . طايفه ثانيه ، جمعيت زياد دارند .
--> ( 1 ) . شهر كوچكى به نام Salakhly ( صلاخلى ) در اين منطقه به چشم مىخورد كه فاصله چندانى با « آغاستفا » ندارد . دو شهر آشاقى صلاخلى و ارتاصلاخلى نيز وجود دارند . ( 2 ) . رود خرام يا خرامى ( Khrami ) در جنوب تفليس جارى است . ( 3 ) . كوپرى يا كرپى ( Korpi ) در تركى بهمعناى پل است .